Een goed verhaal is een verhaal over een mens, opgeschreven door een mens

Vijf jaar geleden had ik er eigenlijk nog nooit van gehoord en tegenwoordig hoort het bij mijn dagelijkse leven: kunstmatige intelligentie, oftewel AI. Met name de taalmodellen gebruik ik veelvuldig, want ik ben immers ook met taal bezig. Voor deze krant schrijf ik meerdere teksten, soms wel drie of vier per dag. Ik doe research, bereid interviews voor, neem ze af en verwerk ze tot een tekst. Ik ben zelfs een beetje ouderwets en maak aantekeningen op papier tijdens interviews. Hierdoor sla ik de informatie beter op en kan ik het sneller verwerken tot een artikel. Het allergrootste gedeelte van mijn werk, zeker meer dan 90%, doe ik zelf. Er zijn maar een paar dingen waarvoor ik (af en toe) AI gebruik. Bijvoorbeeld om snel en overzichtelijk meerdere betrouwbare onderzoeken te vinden over een bepaald onderwerp (en ja, dat controleer ik vervolgens zelf) of om erachter te komen wat voor bron ik het beste kan benaderen voor een specifiek artikel. 

Steeds vaker zet ik het ook in om mijn teksten te controleren op taalfouten. Toen ik dit vertelde aan mijn vriendin reageerde ze verontwaardigd. Je bent toch journalist? Dan moet je toch zeker wel de taalfouten zelf uit je tekst kunnen halen? Het voelde gelijk alsof ik deze keuze moest verdedigen. Natuurlijk zou ik in theorie mijn taalfouten eruit kunnen halen, maar ChatGPT doet dit over het algemeen sneller en beter. Als schrijver ben je namelijk al snel blind voor wat je hebt geschreven. Je weet wat je hebt geschreven, dus lees je de zinnen meer scannend en dus onnauwkeuriger. Dat doet AI niet. 

Wel moet ik altijd erg streng zijn, want als je niet heel duidelijk benoemt wat je wilt, dan neemt AI een loopje met je. In plaats dat hij alleen de taalfouten eruit haalt, verandert hij dan ook je tekst. Om de tekst vloeiender of journalistieker te maken, ‘zegt’ hij dan. Maar ChatGPT moet met zijn elektronische tengels uit mijn tekst blijven en dus ben ik kortaf en overassertief: “Haal de taalfouten uit de tekst. Verander niets aan de structuur. Verander niets in de citaten. Benoem de taalfouten en geef aan waarom ze fout zijn.” Als echte people pleaser druist dit tegen mijn gevoel in, al leer ik wel beter mijn grenzen aangeven. Een bijkomend voordeel? 

Tot nu toe gebruik ik AI alleen voor dit soort kleine klusjes. Het is mijn eer te na om hele artikelen te laten dicteren door iets wat praktisch een robot is. Toch merk ik dat ik het wel steeds meer gebruik. Af en toe vraag ik mij dan ook af waar het eindigt. Ik ben vast niet de enige die soms bang is dat AI, of technologie over het algemeen, mijn baan overneemt.

Gelukkig zit er ook zeker een menselijk exponent in mijn werk. Een goed verhaal begint bij goede vragen en een open houding. Een goed interview is een interview waarin er geluisterd wordt en gereageerd wordt vanuit empathie. En een goed verhaal is een verhaal over een mens, opgeschreven door een mens. Omdat alleen een mens niet alleen de feitelijke gebeurtenissen kan omschrijven, maar ook de emoties. Dat zie ik een robot nog niet zo snel doen.