Nieuwe ouders hebben meer nodig dan verlof
DRACHTEN - Uit onderzoek van 24baby en Parents Inc. blijkt dat bijna de helft van de ouders het zwaar vindt om weer aan het werk te gaan na het krijgen van een kind. Niet alleen lichamelijke klachten of de vermoeidheid door onder andere de gebroken nachten spelen hier een rol, ook psychische klachten kunnen invloed hebben op hoe de kersverse papa en mama de terugkeer naar het werk ervaren. Alleen daar wordt nauwelijks over gepraat, merken ook Daniëlle van der Zee en Arianne de Vries, GZ-psychologen bij MeJa in Drachten, centrum voor zwangerschapspsyche binnen FamVita.
Vaak wordt de geboorte van een kindje geschetst als een wonderlijke ervaring, waarbij jij en je partner op een roze wolk door een landschap zweven van blije kirretjes, zachte babyknuffels en beschuit met muisjes. In de media, maar ook zeker bij ouders onder elkaar, wordt nauwelijks gesproken over die 'andere kant'. De overgang naar het ouderschap is bijzonder, maar ook kwetsbaar. Naast liefde en verbondenheid kan deze periode namelijk ook gepaard gaan met angst, somberheid, overprikkeling, vermoeidheid, onzekerheid in het ouderschap, relatieverandering en heractivatie van eigen jeugdervaringen. Eén op de vijf moeders en zeven procent van de vaders ervaart in de tijd na de zwangerschap mentale klachten, zoals depressieve gevoelens.
Geschat wordt dat tien tot twintig procent van de Nederlandse vrouwen een postpartum depressie krijgt in het eerste jaar. Wat veel mensen niet weten, is dat ook vaders een postpartum depressie kunnen hebben. Daniëlle en Arianne, GZ-psychologen bij MeJa, zien redelijk vaak jonge ouders met postpartum depressie hun praktijk: “De klachten die zij ervaren zijn heel verschillend. Wat we vaak zien zijn stemmingsklachten, zoals je leeg, verdrietig of lusteloos voelen. Ze voelen zich prikkelbaar, gespannen, hebben last van angstige of obsessieve gedachten, maar ze kunnen ook veel piekeren, slecht slapen en schuldgevoelens ervaren.” Volgens de twee psychologen maken deze vaders en moeders zich ook veel zorgen over de negatieve gevoelens die ze kunnen voelen richting hun kindje: “Het is voor hen bovendien lastig om hulp te vragen of hun grenzen aan te geven.”
Angstig zijn, slecht kunnen slapen, een veranderende identiteit... Het zal je niet verrassen dat jonge ouders deze klachten meenemen naar het werk wanneer hun verlof voorbij is. Toch wordt hier nauwelijks over gepraat. "Men verwacht dat wanneer de baby er is en je verlof hebt gehad, dat je je werk dan zomaar weer op kan pakken." De verwachting heerst niet alleen bij werkgevers en bij collega's, ouders kunnen het ook van zichzelf eisen: "Ze leggen de lat voor zichzelf torenhoog. Ze willen de perfecte ouders zijn, maar ook de perfecte werknemer."
Tegelijkertijd voelen veel ouders weinig ruimte in de huidige samenleving om toe te geven dat ze de transitie naar het ouderschap soms best wel lastig vinden: "Dat maakt het ook moeilijker om bij je werkgever aan te geven dat het oppakken van je taken niet zo goed lukt als je had gehoopt en dat je misschien wel wat hulp kan gebruiken in deze zoektocht naar balans tussen het ouderschap en je werk, zoals wat vaker pauze om uit te rusten (of te kolven), de vrijheid om wat later te beginnen in de eerste week of je taken langzaam op te bouwen."
Arianne en Daniëlle benadrukken dat ze snappen dat het vanuit de kant van de werkgevers ook ingewikkeld kan zijn om mee te bewegen met jonge ouders, en pleiten vooral voor een open gesprek: "Het is raadzaam om aan het eind van het verlof met elkaar om tafel te gaan om het te hebben over de aankomende periode. Je kan het dan hebben over de verwachtingen, welke steun de ouder nodig heeft en welke steun de werkgever kan bieden." Dat gesprek vindt bij voorkeur ook al plaats in de zwangerschap, want ook daarin wordt gezien dat vrouwen zoekend zijn. "Sommige vrouwen hebben het gevoel te moeten werken alsof ze niet zwanger zijn, en zwanger te zijn alsof ze niet werken. Dat zorgt voor druk.” Het allerbeste zou zijn als er sowieso een open cultuur heerst op de werkvloer, denken Daniëlle en Arianne: "Door met elkaar te delen hoe je erbij zit en eerlijk te zijn over de impact van je privésituatie op je werk, creëer je een omgeving waar mensen op tijd hulp durven te vragen."