Bij Music Unlimited weten ze het
zeker: Iedereen kan muziek maken
FRIESLAND - Hij heeft bijgedragen aan het opzetten van meer dan zestig muziek- en dansgroepen voor mensen met een beperking, motiveert muziekverenigingen en muziekscholen in heel Nederland om inclusiever te zijn, praat met gemeenten en provincies over het belang van een meer inclusieve en diverse culturele sector en inspireert programmeurs van festivals om ook ruimte te maken voor orkesten, koren, korpsen, bands en andere muziek- en toneelgroepen met talenten met een beperking. Sinds 2018 zet Jelle Roeper uit Joure zich in om de muziekwereld toegankelijker te maken, en dat gaat steeds beter.
Als achtjarig jongetje zet Jelle zijn eerste stappen in de muzikale wereld en wordt hij lid van een muziekvereniging. "Ik hield altijd heel erg van slagwerk én van bewegen, dus spelen in een showband paste heel goed bij mij," blikt hij terug op zijn eerste kennismaking met cultuur. Hij blijkt talent te hebben en studeert klassiek slagwerk op het conservatorium in Groningen. Daarna gaat hij als muziekleraar aan de slag, onder andere voor het Centrum voor de Kunsten A7 in Heerenveen: "Toen dat in 2010 failliet ging en er een nieuwe instelling opgericht werd, kreeg ik ook een nieuwe rol als leidinggevende van het gehele vrijetijdssegment."
In die rol komt hij voor het eerst in aanraking met het onderwerp 'inclusie'. "In 2017 hebben we een gesprek gehad met de KNMO, de landelijke koepel voor muziekverenigingen, en Philadelphia Zorg, één van de grootste zorgorganisaties in Nederland. Eén van de vijf strategische thema's waar ze op dat moment mee bezig waren, was muziek in de zorg. Niet alleen muziek als therapeutisch middel, maar ook als vrijetijdsbesteding voor hun cliënten." Destijds was de culturele wereld niet zo toegankelijk voor mensen met een beperking, maar daar wist Jelle nog weinig van af: "Ik heb jaren lesgegeven zoals dat mij was bijgebracht. Presteren stond centraal en als je niet kon voldoen aan bepaalde eisen voor een muziekdiploma, dan liet je ze gewoon zakken." Terugkijkend realiseert hij zich dat er in zo'n systeem weinig ruimte is voor diversiteit: "Dat geldt niet alleen voor mensen met een beperking, maar voor iedereen die gewoon muziek wil maken omdat het leuk is of omdat het goed voelt."
Snel wordt gedacht dat het niet kan
Jelle komt erachter dat veel muziekscholen en -verenigingen destijds, maar ook nu nog, de deur dicht houden voor mensen met een beperking. Daarom begint hij, in samenwerking met Philadelphia Zorg, het project Phila Slag en Vlag: "Drie maanden lang gingen we met een groep trommelen en met een andere groep dansen met vlaggen. Aan het eind van die drie maanden hebben we een optreden gegeven in een enorm sportcomplex in Eindhoven, met meer dan duizend man publiek. En het dak ging eraf! Dat verwachtte echt niemand, iedereen voelde gelijk dat er iets heel bijzonders gebeurde. De zaal ontplofte, maar ja, de drie maanden waren voorbij, dus we moesten er eigenlijk mee stoppen." Dat stuit Jelle tegen de borst: "Als je zoiets meemaakt, wees dan maar degene die zegt dat ze moeten stoppen."
De groep besluit tot de zomervakantie door te gaan en ondertussen wordt er contact gelegd met Advendo Sneek. "We klopten aan met de vraag: goh, willen jullie deze twee groepen adopteren?" Het muziekkorps uit Sneek vindt het eerst best ingewikkeld, maar ziet wel snel de maatschappelijke meerwaarde: "De laatste week van de vakantie kwam de voorzitter bij ons met de boodschap dat ze lid mochten worden. Nou, tranen met tuiten hoor, zo blij waren ze, maar als je er even over nadenkt is dat best gek, toch? Dat ze nu toestemming hadden om lid te worden. Daarvoor mocht dat dus gewoon niet als je een verstandelijke beperking hebt. Het blijkt in de praktijk heel goed te werken om een zogenoemde G-groep op te starten.”
Er zijn steeds meer muziekverenigingen waar mensen met een beperking welkom zijn, maar lang niet iedereen is al overtuigd: "Heel snel wordt gedacht dat het niet kan en vanuit de heersende status quo is dat ook zo. Maar wat nou als je daar met een meer sociaal-culturele blik naar kijkt? De rol van een muziekvereniging kan zo veel meer en breder zijn dan de meeste verenigingen nu laten zien." Volgens Jelle is het vaak aan de jonge vrouwen met affiniteit voor de doelgroep te danken dat het wel lukt. "Zij zeggen: laat ons het maar doen, wij trekken de kar wel. Het grappige is dat eigenlijk iedereen overstag gaat wanneer ze zien hoe leuk het is.”
Verbreden voor bestaansrecht
De meeste winst voor de verenigingen zit in het aanboren van een nieuwe ledenvijver, denkt Jelle. "De muziekwereld richt zich nog te veel op prestatie, vind ik. Maar als je iedereen blokkeert die in jouw ogen niet goed genoeg kan meekomen, dan creëer je meer afvallers dan mensen die blijven plakken. Zo zet je je eigen bestaansrecht op het spel." Natuurlijk moet er ruimte blijven voor topbands, vindt ook Jelle, maar de doelgroep moet verbreed worden: "Iedereen kan muziek maken. Niet iedereen wil het, maar iedereen kán het. Als meer mensen zich welkom voelen bij jouw vereniging, dan krijg je een bredere basis en dat is nodig om te blijven bestaan én om toppers aan te trekken." Daarnaast brengt een groepje muzikanten met een beperking vaak meer met zich mee dan verenigingen verwachten: "Ze leren je dingen die je verleerd was of die je nog helemaal niet kende. Dat is zo waardevol."
Music Unlimited
Het faciliteren van een groep muzikanten met een beperking levert de vereniging veel op, maar het allermooiste blijft het positieve effect bij de muzikanten, ziet Jelle: "Ze ontwikkelen zich op sociaal en motorisch vlak, ze voelen zich zelfverzekerder, ze krijgen het gevoel dat ze ergens bij horen." Music Unlimited lanceerde begin april hun nieuwe platform, waar je gemakkelijk kunt vinden welke muziekverenigingen en -scholen inclusief zijn en waar zij optreden. Om de lancering te vieren maakten ze de podcastserie 'De Repetitie' over de impact van de muziekgroepen op de muzikanten, hun netwerk en hun zorgverleners: "Als je die verhalen hoort, dan besef je opeens dat het prachtig is als we deze wereld toegankelijker maken."