Teuntje Boukes: 'Het is een boek over en voor ons allemaal geworden'
Teuntje Boukes: 'Het is een boek over en voor ons allemaal geworden' Foto: Linda van der Heide

‘Ik wil dat mijn kinderen mijn verhaal kennen’

LEEUWARDEN - Teuntje Boukes (64) is GGZ-agoog, systemisch therapeut en sinds kort ook auteur. In september verscheen haar eerste boek: De Rode Draad. Een boek over samenkomen, verhalen delen en echt contact maken. Een therapeutisch levenswerk van bijna tien jaar. "Mijn boek is een cadeautje. Voor jezelf of voor mensen van wie je denkt dat ze er wat aan hebben.”

Schrijven doet ze in eerste instantie puur voor zichzelf. Om haar hart te luchten. Haar verhaal kwijt te kunnen zonder weerwoord te krijgen. Vooral in moeilijke tijden werkt het schrijven goed. Juist omdat ze tijdens haar overpeinzingen met niets of niemand rekening hoeft te houden. Toch begint er uiteindelijk iets te knagen. “Er was niemand die hoorde wat ik te vertellen had, of erop kon reageren. En ik begon dat als een gemiste kans te zien. Want juist die wisselwerking met anderen maakt hoe je je leven leidt. Dus toen kwam het besef dat ik niet alleen mijn verhaalde wilde vertellen, maar het ook móest doen.”

Geen saai leven

De Rode Draad is een semi-autobiografisch boek, vormgegeven als de levensreis van Nina, Malika en Eleanor. Je volgt drie vrouwen tijdens een kwetsbare zoektocht naar hun innerlijke drijfveren, waarin ze ontdekken wat ze gemeen hebben, maar ook waarin ze juist verschillen. “Dit boek heb ik in eerste instantie voor mijn kinderen geschreven. Ik heb dingen mee gemaakt die ik ze normaal gesproken nooit zou kunnen vertellen, maar waarvan ik wel wil dat ze het weten.”

Boukes heeft een allesbehalve saai leven achter de rug. Geboren met een zwak hart, kan ze na een ingrijpende hartoperatie op haar negende, aan ‘echt’ leven beginnen. De opleiding Kinderverzorging en Opvoeding breekt ze af. De hang naar avontuur is te groot. Ze gaat reizen, werkt in een kibboets, wordt verliefd, trouwt, emigreert naar Israël en sticht een gezin. Als moeder van vier zonen volgen er veelbewogen jaren. Mooie momenten worden afgewisseld met tegenslagen en steeds vaker vraagt ze zich af: ‘Waar ben ik zelf gebleven in mijn verhaal?’

Ze gaat aan de studie en wordt na het afronden van diverse opleidingen systemisch therapeut bij een ggz-instelling. Daar ontwikkelt ze een eigen methodiek en workshop met de naam De Rode Draad.

De Rode Draad-workshop

Boukes legt uit: “We hebben allemaal onze eigen rode draad, een thema dat steeds weer terugkeert in het leven. Tijdens de workshops kijken we hoe je het beste in jezelf naar boven kunt halen met aandacht voor de invloed van het nest waarin je bent geboren. Want je kunt niet altijd wat doen aan wat je overkomt, maar hoe je erop reageert wel.” In het boek vind je die boodschap ook terug. Hoewel het ook gaat over avontuurlijke reizen, verrassende ontmoetingen, onverwachte vriendschappen en diepe verbinding.

Hoewel het een lange bevalling is, heeft het boek haar niet tien jaar lang voortdurend in de macht. Op momenten dat het haar te veel wordt, legt ze het aan de kant. Maar altijd speelt het een rol in haar achterhoofd en wanneer er iets gebeurt dat ze kan linken aan een van de drie vrouwen, schrijft ze een kladje vol om die vervolgens bij de rest te leggen. “Ik had op een gegeven moment een la vol en heb echt goed moeten selecteren, voor ik een duidelijk verhaal had.”

Helend verhaal

Het idee voor het boek wordt geboren tijdens een vakantie met de man van haar kinderen. “Inmiddels zijn we niet meer getrouwd en tijdens die reis waren we al op een punt van onze relatie waarbij we ons afvroegen hoe we verder moesten gaan. Daarnaast was ik enorm overweldigd door het natuurgeweld daar, dat ik besloot te gaan schrijven.” Ze koopt een schriftje en denkt in eerste instantie aan reisverhalen, maar het schrijven gaat steeds meer over de ups en downs in haar leven. En op het moment dat ze in een diep dal zit, beseft ze dat haar verhaal van belang genoeg is om gehoord te worden. “Het is geen klachtenreeks geworden hoor,” zegt ze haast verontschuldigend. “Het is een helend verhaal, waarin iedereen zich kan herkennen.”

Niet verstoppen

Volgens Boukes heeft iedereen een redder, dader en slachtoffer in zich. “Die dynamiek huist in ons allemaal Het is aan jou wie je je leven laat bepalen.” Juist doordat ze zich met verschillende rollen kan identificeren, besluit ze in haar boek ook drie vrouwen aan het woord te laten. “Die drie karakters heb ik uitvergroot, dus in die zin gaat het niet letterlijk over mij. Maar ook weer wel. En dat is ook mijn boodschap. Wees wie je bent en verstop je niet. Ook al doe je dat om niet te kwetsen, je kwetst juist wanneer je je verstopt. Daarom heb ik ook uit mijn eigen pijn geput voor dit verhaal, maar voel je tegelijkertijd ook power.”

Door de systemische elementen (redder, dader en slachtoffer) te benadrukken, kun je als lezer tussen de regels door ook meer over jezelf te weten komen. “Daar waar je vandaan komt, bepaalt mede je leven. Het is aan jou hoe je daarmee omgaat.” Zelf had ze een moeder die nogal zwaar op de hand was en juist een heel positieve vader. Dat zie je in het boek terug, als een van de vele voorbeelden. “Ik hoop dat mensen er stukjes in herkennen. Gebeurt dat, dan kan het helend werken. Dat zie je ook in het boek, dat uiteindelijk iedereen, ook de exen in het verhaal een stap doen en zo toch in verbinding komen met elkaar.” Die verbinding is ook de rode draad in Boukes’ leven. “Ik kon nooit de rust vinden. Vloog letterlijk heen en weer. Op zoek naar zingeving, wilde meer bodem krijgen ook omdat ik met mijn familie klem kwam te zitten.” En uiteindelijk vindt ze het antwoord heel dichtbij huis, bij haarzelf. “Ik ben letterlijk gewond geboren, door een hartafwijking. Maar door elke keer weer het hart als schakel te zien en je hart in te zetten als je gekwetst bent, verdriet hebt of wat dan ook, dan kom je waar je komen moet.”

Cadeautje

En hoewel alle facetten van het leven aan bod komen, is het vooral een hoopvol boek. Waaruit voort komt dat je soms verliezen moet nemen, om een nieuw hoofdstuk in te kunnen slaan, of zoals Boukes het noemt ‘Een nieuwe er was eens’, te beginnen. Het boek is bedoeld als totaalpakket bij haar workshops. “Hoewel het originele plan bedoeld was om het voor mijn kinderen te schrijven, heb ik het verhaal verteld vanuit het systemisch perspectief, kijkend naar de invloed van waar je vandaan komt. En dat is normaal gesproken misschien niet voor iedereen, maar juist doordat ik het heel begrijpelijk geschreven heb, in Jip en Janneke-taal zoals mijn vriend dat noemt, hoop ik dat mensen hierdoor dingen bij zichzelf ontdekken zonder dat ze in therapie hoeven gaan. Zelf vind ik therapie overigens een cadeautje, maar mijn boek kan dat ook zijn, voor jezelf of voor mensen van wie je denkt dat ze er wat aan hebben.”